HABER MERKEZİ - BM özel raportörü Mai Sato, İran'da idam cezalarının devam etmesi, zorla alınan itiraflar, kısa süren yargılamalar ve endişe verici hapishane koşulları hakkında raporlar aldığını, bu eğilimin son protestoların ardından daha da genişlediğini belirtti.

 

Birleşmiş Milletler Özel Raportörü Mai Sato, dijital medyadan yaptığı paylaşımda, İran İslam Cumhuriyeti ile idam cezaları ve hapishane koşulları konusundaki önceki yazışmalarına değindi ve bu uygulamaların devam etmesi nedeniyle endişelerini dile getirdi.

 

Mai Sato, 6 Ocak 2026’da başlayan protestolar öncesindeki haftalarda, diğer BM uzmanlarıyla birlikte İran yetkilileriyle üç ana başlıkta resmi yazışmalar gerçekleştirdiğini açıkladı. Bu yazışmalardan ilki, “bozgunculuk” (efsad fi’l-arz) suçlamasıyla idam cezasına çarptırılan mekanik mühendisliği öğrencisi Ehsan Faridi ile ilgiliydi. Raportöre göre, verilen ceza, daha sonra yolsuzluk gerekçesiyle görevden alınan savcının hazırladığı istihbarat ve iddianameye dayandırılmıştı.İkinci konu, “silahlı isyan ve İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı ayaklanma” suçlamasıyla idam cezasına çarptırılan 67 yaşındaki elektrik mühendisi Zahra Shahbaz Tabari’ye aitti. Mai Sato, Zahra Tabari’nin davasının 10 dakikadan kısa sürdüğünü ve hakkında sunulan en önemli delilin, protesto sloganı içeren bir kumaş parçası olduğunu belirtti.

 

Üçüncü başlık ise, Karçak, Qezel Hesar, Sheiban ve Lakan dahil olmak üzere bazı cezaevlerindeki yaşananları kapsıyordu. Raporda, gözaltında ölüm, işkence, önceden haber verilmeden idam ve tutukluların aileleriyle temaslarının engellenmesi gibi ihlallerin bulunduğu bildirildi.

 

Endişeler devam ediyor

 

Mai Sato, İran yetkililerinin bu yazışmalara verdikleri yanıtta, raporları “bilgisiz kaynaklara dayalı” veya “düşmanca yaklaşım” olarak nitelendirdiğini ve yargı süreçlerinin yasaya uygun şekilde yürütüldüğünü savunduklarını aktardı. Mai Satı, 2025 yılının Aralık ayında bu yazışmaların yapılmış olmasına rağmen endişelerin devam ettiğini vurguladı. Rapora göre, söz konusu uygulama ve kalıplar, ülke çapındaki protestoların ardından daha geniş boyutlarda tekrar ediyor. Mai Sato ayrıca, protestocuların itirafa zorlandığını ve hapishanelerdeki kötü koşulların sürdüğüne dair raporlar aldığını belirtti.

Mesajının bir bölümünde Sato, protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısına ilişkin farklı istatistiklere işaret ederek, rakamların ötesinde her insanın yaşamının değerli olduğunu vurguladı ve protestolar başlamadan önce günlüklerine geleceğe dair umutlarını ve yeni eğitim yılının başlangıcını yazan bir genci örnek gösterdi.