ANKARA - Bütçe görüşmelerinde konuşan DEM Parti Milletvekili Özgül Saki, bütçenin kadınların güçlendirilmesini esas almadığını belirterek, “AKP iktidarı sistematik olarak kadın düşmanlığını körüklüyor” dedi.

 

Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülen 2027 Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi kapsamında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçe görüşmeleri başladı. Tartışmaların odağında olan bakanlığın bütçesi toplam 677 milyar 303 milyon 514 bin TL olarak belirlenirken, 2026 yılı başlangıç ödeneği 531 milyar 905 milyon 396 bin TL olarak hesaplandı. Geçen yıla kıyasla yüzde 27,3 civarında artış gören bakanlık bütçesinin merkezi yönetim bütçesi içindeki payı ise yüzde 2,48 seviyesinde kaldı.

 

Komisyon, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın sunumu ile başlarken, milletvekillerinin bütçe üzerine yapacağı konuşmalarla devam ediyor.

 

Görüşmelerde DEM Parti Milletvekili Özgül Saki söz aldı.

 

‘AKP'nin korktuğu kadınların eşit ve özgür katılımı’

 

Kadınların sınıfsal ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği arasında sıkıştığını belirten Özgül Saki, “Kadınlar sınıfsal eşitsizlikle, toplumsal cinsiyet eşitsizliği arasında sıkışmış ve patriarkal ihtiyaçlara göre düzenlenmiş bir toplumsal yaşama mahkûm ediliyor. Ve bu bütçe de kadın bedeni, emeği, kimliği üzerindeki devlet ve erkek tahakkümünü derinleştiren bir mantıkla hazırlanmış vaziyette. Ve bu sadece bakanlığın problemi değil. Çünkü AKP iktidarının iktidara geldiği günden beri en çok korktuğu şey, kadınların eşit, özgür bir biçimde toplumsal yaşama bağımsız bir özne olarak katılmaları. Bu bütçe her ne kadar toplumsal cinsiyete duyarlı diye ifade edilmişse de bir kere sunumdaki konuşmada toplumsal cinsiyet esasına göre hazırlanan bir bütçe değil. Çünkü eğer böyle olmuş olsa kadınlarla erkekler arasındaki eşitsizlikleri öncelikle alt alta yazar, sonra bunun eşitlenmesi için hangi politikaları uygulayacağı üzerine bize somut veriler sunar. Ama yok. Ekonomik veriler anlatılırken de sürekli hane geliri üzerinden bir anlayışla bize politikalar öneriliyor. Oysa kadın-erkek arasındaki derin eşitsizlik nedeniyle hane geliri tek başına ölçü olamaz. O geliri kim kullanıyor? O gelirin üzerinde erkeğin mi tahakkümü var? Kadının mı tahakkümü var? O gelirden mesela LGBTİ+ bir genç o hanede yararlanabiliyor mu? O hanede 18 yaşında bir kız çocuğu acaba bu bütçenin ne kadarında söz ve karar sahibi?” ifadelerini kullandı.

 

‘Bu bütçe kadınların güçlendirilmesinden söz etmiyor’

 

Kadınların güçlendirilmesi için şiddete karşı etkili politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulayan Özgül Saki, şöyle devam etti: “Dolayısıyla kadının güçlendirilmesi denilen şeyden kadının güçlendirilmesi anlaşılmıyor. Neden anlaşılmıyor? Eğer böyle olsa, kadının güçlendirilmesi hedef olsa mesela kadının şiddetten korunmasına ilişkin etkili politikalar uygulanır. Var mı etkili bir politika? Etkili politika olmasının yanında İstanbul Sözleşmesi'nden çıkılarak, 6284 etkin uygulanmayarak şiddete açık hale getiriliyor kadınlar. Kadınların güçlendirilmesi meselesinde mesela ölçü şu olmalı: Şiddetten ne kadar uzak? Kadın cinayetleri ne kadar azaldı? Cinsel şiddet, taciz, tecavüz ne kadar azaldı? Kadın istihdamı ne kadar yükseldi? Kadınların başvurabilecekleri sığınaklar ne kadar artırıldı? Bakım yükü kamusal olarak ne kadar giderildi? Kadın ne kadar kamusal yaşamın içinde bağımsızca var olabildi? Sonra eğer kadının güçlendirilmesi olsa çocuk eşittir kadın denkleminden çıkılır. Ve devredilemez babalık hakkı, babalık izni hakkı tanımlanır. Böyle bir şey yok. 7/24, kadın çalışan sayısına bakılmadan açık kreşler olur. Böyle bir şey yok. Var olan kreşlerin de kapanması öneriliyor. Dolayısıyla bu bütçe kadınların güçlendirilmesinden tek bir cümle aslında söz etmiyor.”

 

‘Kadınların tek özne olarak görüldükleri şey doğurganlık’

 

Orta Vadeli Program ve Aile ve Nüfus 10 Yılı Vizyon Belgesi'ne işaret eden Özgül Saki, kadınların yalnızca doğurganlık üzerinden ele alındığını belirterek, “Orta Vadeli Program 2027-2029 açıklandı. Aile ve Nüfus 10 Yılı Vizyon Belgesi açıklandı. Burada kadınların özne olarak görüldükleri tek şey doğurganlık. Ve burada sabahtan beri erkek vekillerin de böyle pervasızca kadın bedeni, kadın doğurganlığı üzerinden söz kurması da aslında cinsiyetçilik. Bunu da söylemeden geçemeyeceğim. Bu vizyon belgelerinde ailenin güçlendirilmesi, kadınlar doğursun, kadınlar evde yaşlı baksın, engelli baksın, çocuk baksın, ihtiyaç olursa güvencesiz, esnek çalışmak için biz onları istihdam ederiz. Bu istihdam da düzenli, sürekli olmaz dediğim gibi” dedi.

 

‘Kadınları cinsel şiddete açık hale getirdiniz’

 

Cinsel şiddet kriz merkezlerinin kurulması yönündeki taleplerinin karşılanmadığını belirten Özgül Saki, “Aynı zamanda eğer kadının güçlendirilmesi söz konusu olsa her bütçe döneminde önerge üzerine önerge verdik. Tecavüz kriz merkezleri olsun, cinsel şiddet kriz merkezleri bulunsun diye. Israrla bunları yapmıyorsunuz. İstanbul Sözleşmesi bunu yükümlülük olarak imzacı devletlere kesinlikle tanımlıyordu. Çıktınız oradan, İstanbul Sözleşmesi'nden ve kadınları cinsel şiddete, tacize, tecavüze açık hale getirdiniz. Şimdi başvuruları söyleyeceksiniz, başvuru yok diye. Çünkü kadınlar başvurduklarında hiçbir koruma mekanizması olmadığı için zaten tecavüzleri bildirmekte çok çok zorlanıyorlar. Bu tecavüz kriz merkezlerini niye kurmuyorsunuz mesela? Hiç adını bile anmıyorsunuz. Neden? Üstelik bunu kurmadığınız gibi üniversitelerde kurulan cinsel tacizi önleme komisyonlarını da kapattınız. Ve şimdi o bürokratlar, rektörler falan tam AKP'yle uyumlu bir şekilde, kadın düşmanı bir şekilde buradaki merkezleri işlevsiz hale getirmiş vaziyette. Aynen kayyımları atayıp ilk kapattığınız şeyler kadın dernekleri, kadınları şiddetten uzaklaştıran mekanların kapatılması gibi” diye belirtti.

 

‘Cezaevindeki kadınların adı bütçede yok’

 

Cezaevlerinde kadınların yaşadığı hak ihlallerinin bütçede yer almadığını söyleyen Özgül Saki, “Ayrıca bütçe teklifinizde sanki bu ülkede cezaevi yok. Sanki bu ülkede kadınlar cezaevinde hiçbir sorun yaşamıyor. Onların da adı yok. Bakın daha yeni 6 Kasım'da Bakırköy Kadın Cezaevi ile ilgili bir rapor açıklandı. Orada Bakırköy Kadın Cezaevi'nde kadınların kelepçeli ve jandarma eşliğinde muayeneyi kabul etmedikleri için tedavi edilmedikleri hemen hemen her gün basına yansıyor. Tuvalet kapılarında yatıyorlar ve hiçbir şekilde haklarına erişemiyorlar. Ayrıca yine Bakırköy Kadın Cezaevi'nde idare ve gözlem kurulları gibi bir garabetle kadınların infazları 7 kere, 5 kere erteleniyor. Mesela hemen bugün Hicran Binici'nin 33 yıldır cezaevinde olmasına rağmen infazı 5'inci kez erteleniyor ve bunlara ilişkin sizin tek bir sözünüz yok. Çünkü demin dediğim gibi kadınlar ancak araçsallaştırılarak AKP iktidarının konusu olabiliyorlar” dedi.

 

‘Göçmen kadınların yaşadıkları bütçede yok’

 

Göçmen kadınların geri gönderme merkezlerinde maruz kaldıkları hak ihlallerine dikkat çeken Özgül Saki, konuşmasnın  devamında şunmları kaydetti: “Ancak bakım emeği söz konusu olduğunda, aileyi güçlendiren kadın söz konusu olduğunda, üstelik de aile içinde kadını zayıflattıkça zayıflatan politikaları hız kesmeden devam ettirdiğiniz halde ve sizin sunumunuzda mesela göçmen kadınlar diye geri gönderme merkezlerinde yaşanan işkenceler, tacizler, tecavüzler yok. Daha yeni Mor Çatı'nın raporunda göçmen kadınların şiddete nasıl açık hale geldikleri ve şiddet için ŞÖNİM'lere başvurduklarında kendilerini geri gönderme merkezlerinde bulduklarına ilişkin rapor üstüne rapor açıklanıyor. Bizzat biz ziyaretlerimizde bunu söylüyoruz. Ama sizin bütçe teklifinizde bu yok. Son söz, demin dediğim gibi AKP iktidarı sistematik olarak kadın düşmanlığını körüklüyor. Evet, kadın düşmanlığını diyorum. Çünkü makbul kadın diye tarif ettiği kadın aile içinde tüm tahakküm ilişkilerine boyun eğecek, boyun eğmezse AKP'nin düşmanı. LGBTİ+ nefreti sürekli körükleniyor ve kadınların eşit, özgür bir yaşam sürmesi önündeki bütün engeller bu bütçe teklifinde, AKP'nin politikalarında tek tek var. Ve ne yazık ki, ne yazık ki buna ilişkin güçlü bir şey yapmayıp bir STK'nın faaliyet raporuymuş gibi eğitim hizmetlerini bize kadınların güçlendirilmesi diye yutturmak istiyorsunuz. Yutmuyoruz.”