HABER MERKEZİ - İHD, müzakere sürecinin kalıcı barışa dönüşmesi için atılması gereken beş adımı açıkladı ve demokratikleşme adımlarının silahsızlanma koşuluna bağlanmaması gerektiğini vurguladı.

 

İnsan Hakları Derneği (İHD), devam eden Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin kalıcı barışa dönüşmesi için atılması gereken beş adıma dair birçok kentte basın açıklaması düzenledi. 

 

İstanbul 

 

İHD İstanbul şube binalarında düzenledikleri basın toplantısıyla açıkladı. Basın metnini İHD Eş Genel Başkanı Oya Ersoy okudu.

 

Riha 

 

İHD Riha Şubesi, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın 27 Şubat tarihinde başlatmış olduğu Barış ve Demokratik Toplum sürecine ilişkin basın açıklaması gerçekleştirdi. Dernek binasında gerçekleştirilen açıklamaya çok sayıda üyenin yanı sıra sivil toplum kurum ve kuruluşları da katıldı. Açıklamayı  Şube Eşbaşkanı Songül Arpa okudu.

 

Ortak açıklama şöyle: 

 

Kanunun uygulanması şeffaf ve denetlenebilir olmalı

 

7595 sayılı Kanun’un şeffaf, denetlenebilir ve hukuki güvencelere bağlı biçimde uygulanması gerektiğine dikkat çekilen açıklamada, Kanunun 1, 3 ve 6’ncı maddeleri uyarınca silahların teslim edildiğinin ve örgütün fiilî varlığının sona erdiğinin tespit edilmesi, bu tespitin Millî Güvenlik Kurulu (MGK) kararıyla teyit edilmesi ve kararın Resmî Gazete’de yayımlanması gerektiğini hatırlatıldı. 

 

İHD, hükümete şu çağrılarda bulundu:

 

"*Silahsızlanma ve tasfiye sürecinde izlenecek kriterler kamuoyuna açıklanmalı.

 

*Tespit ve teyit sonuçları, güvenlik açısından sakınca oluşturmayacak ölçüde düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılmalı.

 

*Kanunun uygulanmasındaki belirsizlikler giderilmeli.

 

*TBMM denetimi etkili biçimde işletilmeli.

 

*Kanunun kapsamındaki belirsizlikler giderilmeli."

 

Kanunun belirli suçları ve PKK-KCK ile bağlantılı faaliyetleri kapsayan, özel koşullara bağlı bir geçiş dönemi yasası olduğunu ve genel bir infaz reformu niteliği taşımadığı ifade edilen açıklamada,  soruşturma ve kovuşturmalar için beş veya on yıllık erteleme süreleri öngörüldüğü anımsatılarak şu talepler sıralandı: 

 

"*Kanundan yararlanma koşulları ve başvuru usulleri açık ve nesnel ölçütlere göre belirlenmeli.

 

*Benzer hukuki durumdaki kişiler arasında ayrımcılığa yol açabilecek uygulamalar önlenmeli ve kararlar hukuki güvencelere dayanmalı.

 

*Geri dönenlerin barınma ve sağlık hizmetlerine erişimi ile ekonomik, sosyal ve siyasal yaşama katılımı için gerekli düzenlemeler yapılmalı ve güvenceler sağlanmalı."

 

Demokratikleşme silahsızlanmaya bağlanmamalı

 

Üçüncü başlıkta demokratikleşme adımlarının silahsızlanma sürecinin ilerlemesi beklenmeden hayata geçirilmesi istenilerek, “Silahsızlanma, hukuki reformlar ve demokratikleşme adımlarıyla desteklenmese kalıcı bir barış üretemez” denilerek şu talepler sıralandı: 

 

*Kayyum uygulamalarına son verilmeli ve seçilmiş belediye başkanları görevlerine iade edilmeli. Göreve iadenin yasal koşulları bulunmuyorsa belediye meclisi bir başkan vekili seçmeli.

 

*AİHM ve AYM kararları derhal ve eksiksiz uygulanmalı.

 

*İnfaz Kanunu, infazda eşitlik ilkesi, umut hakkı ve uluslararası standartlar gözetilerek yeniden düzenlenmeli.

 

*Hasta mahpuslar derhal serbest bırakılmalı.

 

*İfade, örgütlenme, toplantı ve gösteri özgürlükleri güvence altına alınmalı.

 

*Kürt kimliği, dili ve kültürü ile eşit yurttaşlığa ilişkin sorunlar demokratik siyaset içinde ele alınmalı.

 

*İzleme mekanizması bağımsız olmalı."

 

Dördüncü başlıkta kanunun 7’nci maddesinde düzenlenen izleme mekanizmasının bağımsızlık, çoğulculuk ve hesap verebilirlik temelinde güçlendirilmesi gerektiği kaydedildi.  Sürecin yalnızca güvenlik kurumlarının değerlendirmesine bırakılamayacağını ifade edilen açıklamada,“Meclis’in etkin denetimi ve sivil toplum katılımı sağlanmalıdır” dedi. Bu kapsamda TBMM İzleme Komisyonunun düzenli olarak bilgi almasını, değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaşmasını ve sürece ilişkin dönemsel raporların yayımlanmasını istedi. İnsan hakları örgütlerinin, akademisyenlerin, uzmanların, baroların ve diğer sivil toplum kuruluşlarının da sürece katılması gerektiğini belirtti.

 

Hakikat ve toplumsal onarım sağlanmalı

 

Beşinci başlıkta geçmişteki ağır insan hakları ihlallerinin aydınlatılması, zorla kaybetmelerin araştırılması ve mağdur ailelerinin hakikate erişiminin sağlanması gerektiğini vurgulanarak, “Böylesi bir yaklaşım, silahsızlanma ve geçiş dönemi yasalarının toplumsal barışa dönüşmesini destekleyecektir” ifadelerine yer verildi. 

 

İHD, hükümete ve TBMM’ye şu çağrılarda bulundu: “Zorla kaybetmelerin ve faili meçhul cinayetlerin etkili biçimde soruşturulması ve hakikate erişimin sağlanması için mekanizmalar oluşturulmalı. Çatışmadan etkilenen bölgelerde sosyal, ekonomik ve psikolojik onarım programları geliştirilmeli. Kadınların, gençlerin, mağdur ailelerinin ve sivil toplumun sürece katılımı sağlanmalı. Ağır insan hakları ihlallerinin tekrarlanmasını önleyecek kurumsal güvenceler oluşturulmalı. 

 

Toplumsal barış programı hayata geçirilmeli

 

Açıklamanın sonuç bölümünde “Kanunun yürürlüğe girmesi ile kalıcı barışın kurulması aynı şey değildir” denilerek, silahsızlanma ve tasfiye süreciyle eş zamanlı olarak siyasi katılımı, temel hakları, yerel demokrasiyi ve eşit yurttaşlığı esas alan bir demokratikleşme programı hazırlanması talep edildi. Açıklamada, ayrıca hakikatin ortaya çıkarılmasını, adaletin sağlanmasını, geçmişle yüzleşmeyi, mağdurların haklarının korunmasını ve toplumsal onarımı amaçlayan bir barış programının hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı. 

 

Açıklamada, “İHD, bu konuda hükümeti daha fazla cesarete ve sorumluluk almaya davet etmektedir” diyerek adil, kalıcı ve demokratik bir çözüm için mücadeleye devam edeceklerini ifade etti.