Rozerîn Gultekîn

 

AMED - Endama rêveberiya Komeleya Nivîskarên Kurd Mîna Acer, derbarê wêjeya kurdî û xebatên komeleyê de axivî û got: "Nivîskar nikarin çavên xwe li pirsgirêkên civakê bigirin û nikarin ji civaka xwe dûr bimînin. Divê nivîskarên kurd li çar parçeyên Kurdistanê yekîtiyê ava bikin û bi lîstina roleke çalak di vê pêvajoyê de, berpirsiyariyên xwe bi cih bînin."

 

Herçend wêjeya kurdî bi zextên ji ber siyasetên "ewlehiyê" û zîhniyeteke yekalî rûbirû hatiye, nivîskarên jin jî di heman demê de rûbirûyê astengiya newekheviya zayendî tên. Nivîskar tevî pirsgirêkên asîmîlasyonê û astengiyên cûrbecûr, bi salan e di xebatên xwe yên afirîner de bi israr in. Wekî beşek ji van hewldanên ji bo pêşxistina ziman û wêjeya kurdî, Komeleya Nivîskarên Kurd di sala 2020'î de li Amedê hate damezrandin. Endama rêveberiya komeleyê Mîna Acer, derbarê wêjeya kurdî û çalakiyên komê de agahî dan.

 

'Divê jin dîroka xwe bi pênûsa xwe binivîsin'

 

Mina Acer, ya ku diyar kir ji temenê 15 saliyê ve eleqeya wê bi wêjeyê re heye, got: "Herçend ez di nava malbateke kurdaxêv de mezin bûm û ez bi xwe jî kurdî diaxivîm, min bi tirkî dinivîsand. Paşê, piştî ku min nivîskarên kurd û wêjeya kurdî nas kirin, min dest bi nivîsandina bi kurdî kir. Dema em li dîroka wêjeya kurdî dinêrin, em rastî kesayetên wekî Mestûre Xanim, Lîsa Xanim, Reyhan Xanim û gelekên din tên. Ev jin hemû ji bo min pêşeng in. Ne tenê nivîskarên jin rê ji bo min vekirin, lê çîrokên ku dayikan vedigotin jî bandor li min kirin. Jinên ku di wêjeya devkî de afirîner bûn, gotin û nivîs diafirandin, lê zîhniyeta serdest a mêran ev berhem ji xwe re dikirin mal û wisa nîşan didan ku ew yên wan in. Wê demê mafên jinan dihatin desteserkirin. Divê jin dîroka xwe bi pênûsa xwe binivîsin. Jineke din dikare xwe di metneke ku ji aliyê jinekê ve hatiye nivîsandin de bibîne, lê jin nikarin xwe di dîrokeke ku ji aliyê mêran ve hatiye nivîsandin de bibînin. Divê jin wan astengiyên ku li ber nivîsandina wan têne danîn, qebûl nekin."

 

'Çareserkirina kêmasiyan di wêjeyê de berpirsiyariya civakê ye'

 

Mina Acer got, "Îro wêjeya Kurdî gihîştiye asteke naskirina cîhanî; kes nikare vê yekê înkar bike." Lêbelê, bal kişand ser wê yekê ku divê tevahiya civakê ji bo çareserkirina kêmasiyên di vê qada ku her diçe pêşve diçe de berdewam dikin, berpirsiyariyê bigire ser xwe. Mîna Acer wiha domand: "Hejmara nivîskarên jin kêm e; ev rewş ji sîstema serdestiya mêr tê, ji ber ku jin di karê xwe de bi gelek zehmetiyan re rûbirû tên. Herwiha,  ziman û wêjeya xwe zêde nas nakin. Çareserkirina van her du pirsgirêkan berpirsiyariyeke kolektîf e. Eger her kes ji siyasetmedaran bigire heta kesên di hemû sektorên din de bi Kurdî biaxivin, dibe ku ciwan wan wekî mînak bibînin û dest bi axaftin û afirandina bi zimanê xwe yê zikmakî bikin. Wekî Komeleya Nivîskarên Kurd, em bi awayekî çalak dixebitin da ku piştrast bikin wêjeya Kurdî li her derê tê naskirin. Em panelên cihêreng li dar dixin û li tax û gundan bi gel re tevî zarokan têkiliyê datînin da ku li ser wêjeya devkî xebatan bikin."

 

‘Nivîskar nikarin çavên xwe li pirsgirêkên civakê bigirin’

 

Mina Acer bi balkişand ser bandora pêvajoyên aştiyê û pevçûnê li ser wêjeyê, diyar kir ku aştî hawîrdoreke guncav ji bo pêşveçûna wêjeyî diafirîne û tekez kir ku divê nivîskar di avakirina aştiyê de roleke çalak bilîzin. Mîna Acer got: "Li cihê ku aştî hebe, zilm kêm dibe û şert û mercên hilberîna wêjeyî baştir dibin. Divê nivîskarên Kurd li çar parçeyên Kurdistanê bibin yek û di vê pêvajoyê de berpirsiyariyê bigirin ser xwe. Eger zimanek xwediyê statuya fermî nebe, rûbirûyê asîmîlasyonê dimîne; lewma bidestxistina statuyeke wiha girîng e. Eger statu were bidestxistin, zarok dikarin li dibistanê bi zimanê xwe perwerdeyê bibînin û ev yek jî rê li ber asîmîlasyonê digire. Di dirêjahiya dîrokê de, gelek kes ji ber hilberîna wêjeya kurdî rastî zilmê hatine û ev bêtehemûlî heta roja me ya îro jî berdewam dike. Ew vê helwestê nîşan didin ji ber ku ew hêza wêjeyê ya ji bo guhertina civakê nas dikin. Nivîskar nikarin çavên xwe li pirsgirêkên civakî bigirin û her wiha nikarin ji civaka xwe dûr bimînin. Eger rastiya civakê di wêjeya ku tê afirandin de nebe, wê demê ew ne wêje ye."